बारामती । न्यूज कट्टा
बारामती विभागातील कायदा व सुव्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी पोलिसांकडून गुन्हा घडल्यानंतर तपास करण्यासोबतच गुन्हा घडण्यापूर्वीच गुन्हेगारी प्रवृत्तींवर नियंत्रण आणण्याच्या प्रतिबंधात्मक धोरणावर भर दिला जात आहे. त्याचा परिणाम म्हणून बारामती शहर, बारामती तालुका आणि माळेगाव पोलीस ठाण्यांतील दहा निवडक गंभीर गुन्ह्यांच्या संख्येत गेल्या वर्षाच्या तुलनेत घट झाली आहे.
सन २०२५ जुलैअखेर आणि सन २०२६ जुलैअखेरच्या तुलनात्मक आकडेवारीनुसार, खून, खुनाचा प्रयत्न, सदोष मनुष्यवध, बलात्कार, दरोडा, दरोडा तयारी, जबरी चोरी, चैन स्नॅचिंग, गर्दीमारामारी आणि दुखापत या दहा गुन्हेप्रकारांमध्ये २०२५ मध्ये एकूण १७० गुन्हे दाखल झाले होते. यंदा ही संख्या १५९ वर आली आहे. म्हणजेच ११ गुन्ह्यांची आणि सुमारे ६.५ टक्के घट नोंदविण्यात आली आहे. गुन्हेप्रकारनिहाय पाहता, खुनाचे गुन्हे २ वरून थेट शून्यावर आले आहेत. खुनाच्या प्रयत्नाचे गुन्हे ११ वरून १०, बलात्कार १६ वरून १३, जबरी चोरी १४ वरून ८, चैन स्नॅचिंग १० वरून ७, तर दुखापतीचे गुन्हे ९१ वरून ८६ झाले आहेत.
सदोष मनुष्यवध आणि दरोडा तयारी या दोन्ही प्रकारांत दोन्ही वर्षांच्या तुलनात्मक कालावधीत एकही गुन्हा नोंदविलेला नाही. विशेष म्हणजे खून आणि खुनाचा प्रयत्न मिळून गुन्ह्यांची संख्या १३ वरून १०, म्हणजे सुमारे २३ टक्क्यांनी कमी झाली आहे. जबरी चोरीत सुमारे ४३ टक्के, चैन स्नॅचिंगमध्ये ३० टक्के आणि बलात्काराच्या गुन्ह्यांत सुमारे १९ टक्के घट झाली आहे. बारामती शहर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत दहा निवडक गुन्ह्यांची संख्या २०२५ मध्ये ६२ होती. यंदा ती ५२ वर आली असून सुमारे १६ टक्क्यांची घट झाली आहे.
माळेगाव पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतही ही संख्या ३८ वरून ३० इतकी कमी झाली आहे. येथे सुमारे २१ टक्के घट नोंदविण्यात आली आहे. बारामती तालुका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत मात्र एकूण संख्या ७० वरून ७७ झाली आहे. मात्र गंभीर गुन्ह्यांपैकी खुनाचा प्रयत्न ५ वरून २, जबरी चोरी ७ वरून ५, चैन स्नॅचिंग ७ वरून ३ आणि दुखापतीचे गुन्हे ३५ वरून ३३ झाले आहेत. तालुका पोलीस ठाण्याच्या एकूण वाढीत गर्दीमारामारीच्या गुन्ह्यांचा मोठा वाटा असल्याने त्यावर स्वतंत्र प्रतिबंधात्मक धोरण राबविण्यात येत आहे.
बारामती विभागात पोलिसांनी केवळ गुन्हा घडल्यानंतर आरोपीला अटक करण्यावर भर न देता रेकॉर्डवरील गुन्हेगारांची नियमित तपासणी, तडीपार आरोपींचे चेकिंग, दिवस-रात्र पेट्रोलिंग, नाकाबंदी, संवेदनशील ठिकाणी पोलीस उपस्थिती, फरार आरोपींचा शोध, वॉरंट बजावणी आणि गुन्हेगारी टोळ्यांवर लक्ष केंद्रित केले आहे. भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता (BNSS), २०२३ मधील प्रतिबंधक तरतुदींचा वापर करून सार्वजनिक शांतता भंग करण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींविरुद्ध कारवाई केली जात आहे. पात्र प्रकरणांमध्ये प्रतिबंधक बॉण्ड घेण्यासोबतच त्याच्या अटींचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध Breach of Bond अंतर्गत पुढील कायदेशीर कारवाई केली जात आहे.
पात्र सराईत गुन्हेगारांविरुद्ध महाराष्ट्र पोलीस अधिनियमातील लागू तरतुदींनुसार तडीपार कारवाई केली जात असून तडीपार आदेशाचे उल्लंघन करणाऱ्यांवरही लक्ष ठेवले जात आहे. सामान्य प्रतिबंधक उपाय अपुरे ठरत असतील आणि एखाद्या व्यक्तीच्या सातत्यपूर्ण धोकादायक कृत्यांमुळे सार्वजनिक सुव्यवस्थेला धोका निर्माण होत असल्याचे कायदेशीर निकष पूर्ण होत असतील, तर पात्र प्रकरणांमध्ये महाराष्ट्र प्रिव्हेन्शन ऑफ डेंजरस ॲक्टिव्हिटीज (MPDA) कायद्यांतर्गत प्रतिबंधात्मक स्थानबद्धतेसाठी सक्षम प्राधिकरणाकडे प्रस्ताव सादर केले जात आहेत.
MPDA ही प्रत्येक गुन्ह्यात वापरली जाणारी नियमित कारवाई नसून, कायद्यातील आवश्यक निकष पूर्ण करणाऱ्या पात्र प्रकरणांसाठीच तिचा वापर केला जात आहे. महिला, मुली आणि बालकांची सुरक्षा ही बारामती विभाग पोलिसांची प्रमुख प्राथमिकता असल्याचे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे. महिला किंवा बालकांशी संबंधित तक्रारींची तातडीने आणि संवेदनशीलतेने दखल घेण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. बलात्काराच्या गुन्ह्यांची संख्या १६ वरून १३ झाली असली तरी केवळ आकडेवारीतील घट हे पोलिसांचे अंतिम उद्दिष्ट नसून प्रत्येक महिला व बालकाला निर्भयपणे पोलिसांकडे जाता यावे आणि कायदेशीर तक्रारीची तातडीने दखल घेतली जावी, यासाठी यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यावर भर दिला जात आहे.
दरम्यान, दरोड्याचे गुन्हे २ वरून ४ आणि गर्दीमारामारीचे गुन्हे २४ वरून ३१ वाढले आहेत. ही वाढ लपवून न ठेवता संबंधित गुन्ह्यांचे स्वतंत्र विश्लेषण करून आरोपी, रेकॉर्डवरील गुन्हेगार, गुन्हेगारी गट आणि उपद्रवी व्यक्तींवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. “पोलीस दिसले पाहिजेत, गुन्हेगाराला कायद्याची जाणीव झाली पाहिजे आणि सामान्य नागरिकाला सुरक्षित वाटले पाहिजे,” या उद्देशाने बारामती विभागातील पोलीस यंत्रणा दिवस-रात्र कार्यरत आहे. पोलिसांनी नागरिकांना अपुष्ट सोशल मीडिया संदेश आणि अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आवाहन केले असून, संशयास्पद व्यक्ती, हालचाल किंवा घटना निदर्शनास आल्यास तात्काळ जवळच्या पोलीस ठाण्याला माहिती देण्याचे आवाहन केले आहे.
“गुन्हेगारांवर कायद्याचा वचक — नागरिकांच्या मनात सुरक्षेचा विश्वास” या भूमिकेतून बारामती विभाग पोलीस आगामी काळातही प्रतिबंधक कारवाई, पेट्रोलिंग, नाकाबंदी, तडीपार आरोपींचे चेकिंग, Breach of Bond आणि पात्र प्रकरणांतील MPDA कारवाई अधिक प्रभावीपणे राबविणार आहेत.
